logo boonappetit

Eten in oorlogstijd

Eten in oorlogstijd

Eten in oorlogstijd

Als kind moest ik vaak horen hoe bar en boos het eten tijdens de oorlogsjaren was voor mijn familie. Dat er niks was en toen de Hongerwinter aanbrak het alleen nog maar erger werd.

Aan die verhalen moest ik meteen denken bij het sober (ik bedoel dit in positieve zin) uitgevoerde boekje Koken in oorlogstijd Creatief en gezond koken in de jaren ’40. Manon Henzen. (Uitgeverij Het Zwarte Schaap, 12.50 euro).

Manon Henzen is historica en kookliefhebber en probeert het grotere publiek bij ons rijke verleden te betrekken. In dit boekje (waar zij heel bescheiden op de achtergrond blijft, haar naam staat bijvoorbeeld niet eens op de cover) gaat zij in op de voedselhervorming die de regering instelde na de Eerste Wereldoorlog om herhaling van de toen geleden honger te voorkomen.

Deze voedselhervorming waarbij zelfvoorzienend zijn de hoofdmoot vormde, leidde ertoe dat gedurende de eerste jaren van de oorlog de Nederlandse bevolking nog nooit zo gezond gevoed was.(!) Het vleesrijke, vette en suikerrijke menu van de jaren dertig maakte plaats voor een voornamelijk plantaardig dieet met een beperkt gehalte aan vet. Doordat tijdens de Hongerwinter trein- en scheepsverkeer stil kwamen te liggen, die de bezette gebieden van voedsel moesten voorzien, ontstond schaarste en honger.

Recepten uit de Tweede Wereldoorlog laten zien hoe creatief er met ingrediënten en brandstof werd omgegaan. Minder vlees eten, streekproducten, een eigen moestuin, fermenteren, wildplukken en koken met restjes waren de instructies die de overheid aan het begin van de Tweede Wereldoorlog aan haar bevolking gaf. Het zijn précies de handvaten die wij tegenwoordig aangrijpen om het milieu te redden.

Dat maakt Koken in oorlogstijd niet alleen vanuit historisch perspectief aantrekkelijk maar ook heel erg toepasbaar in onze moderne vredige tijd.

Aan de hand van diverse kookboeken uit deze tijd worden recepten gegeven, een enkele in de letterlijke woorden van de schrijfster, hetgeen ludiek overkomt. In hoofdstukjes als Eten uit de regio, Eten uit de stal, Eten uit de voorraadkast, Eten uit de pan van gisteren, Eten uit de tuin, en Eten uit het wild worden recepten voorgeschoteld die ik nu ook in variaties in hippe kookboeken tegenkom(!). Ik noem er enkele waarbij het recept voor dakhaas het bijzondere vermelden waard is: dakhaas is een ander woord voor kat. Destijds werd er geadverteerd door de Dierenbescherming vooral goed op je kat te letten.

Andere recepten zijn onder andere voor erwtensoep zonder vlees, karnemelkpudding, aardappel anders, koolrolletjes, chocoladevla met gecondenseerde melk, restkroketjes, broodkoekjes of het verrassende Hatoma: havermout met ui, tomaat en ei als verrassend broodbeleg.

Ik ben ontzettend verrast door dit leuke, kleine boekje met historische en eigentijdse recepten. Mooi alternatief voor een boeket of fles wijn.

Geschreven door : Joke Boon